Some of the items for this page are currently undergoing translation.

Adnoddau adnewyddadwy cyffredinol

Am fwy o manylion:

Canolfan Eco Gorllewin Cymru am daflen gwybodaeth

http://www.ecocentre.org.uk/

Intermediate Technology Development Group.  Dilynwch gwasanaeth gwybodaeth technegol am ffeil ffaith. www.itdg.org

Low Carbon Building Programme am grantiau, cwmniau profedig a gwybodaeth http://www.est.org.uk/myhome/generating/grants/

Ar gyfer Cymru, Real Cymru www.realcymru.org.uk

Renewable Energy in the Thames Valley www.tvenergy.org

Dylsai holl cyfarpar ac sefydlwyr fod ar y wefan Clearskies. Nid yn unig yn gofyniad ar gyfer grantiau ond hefyd yr unig prawf o addasrwydd am y defnydd gofyngedig.  www.clear-skies.org

Pŵer Gwynt

Mae?r cost yn dibynnu ar maint yr offer sydd yn cael ei sefydlu. Mae?n medru costio o £18,000 am 6kw i £90,000 ar gyfer 600kw. Mae yna rhai llai mewn maint ar gael, sydd yn cael ei sefydlu ar tô adeilad o 1 i 1.5 kw, sydd yn costio £1000.  Mae hwn yn medru cael ei cysylltu i prif bibell y tŷ. Mae yna hefyd grantiau ar gael, sef £1000 pob KW (uchafswm £5000).

Mae?r cynllun newydd yn creu llai o sŵn, ond maen?t dal angen cyflymder gwynt o 6m/s i 10m/s i weithio. Y safleoedd gorau ar gyfer y twrbin yw safle noeth ar tir uchel.

Am fwy o wybodaeth:

Danish Wind Association www.windpower.org

The British Wind Energy Association  www.bwea.com

Defnydd o gormodedd o ynni

Mae?r 1 i 1.5kw sydd yn cael eu greu gan generadur bychan yn ddigon ar gyfer anghenion pŵer teulu cyffredin, ond am y ran fwyaf  o?r amser bydd y llwyth yn llai na hyn, ac am amser byr mi fydd yn fwy.  Ar adeg hyn bydd yn angenrheidiol atodi y cyflenwad o bateri neu prif bibell.

Gall yr ynni ychwanegol cael ei gwasgaru mewn sawl modd.  Mae?r mesur cyfnewid o trydan trwy y grid yn ddrud iawn ac yn gweddu cynhyrchydd fawr yn bennaf.  Mae?n bosib ei ychwanegu at y prif bibell heb ei mesur, ei storio mewn batri neu ei defnyddio er mwyn cynhesu dŵr (sydd yn cynrychioli hyd at 24% o defnydd ynni yn domestig ac 4% o C0₂ ben i ben).

Am fwy o wybodaeth:

Tyndall Centre report March 2005 on distributing energy from micro power generators.  www.tyndall.ac.uk/research/theme2/final_reports/itl_33.pdf

Paneli Solar (Photo Voltaic/ PV)

Er fod y paneli solar PV yn dod yn rhatach, maen?t dal yn ddrud i cymryd lle, yn uniongyrchol, trydan o?r grid.  Ond gall fod yn addas ar gyfer strwythur heb ei cysylltu i?r prif bibell neu lle bu?n ddrud, fel arwyddion stryt, lloches bws, a golau anghysbell. Gall system 2kw costio rhwng £12,000 a £14,000 a llenwi lle o 12m² i 40m² yn dibynnu ar y technoleg defnyddwyd ac y lleoliad.

Mae mathau mwy effeithiol hefyd yn fwy ddrud, sydd yn dirymu prisiau. Mae gan rhai technolegau newydd y potensial ond heb eto wedi?i brofi.

Rhaid i?r paneli fod yn gwynebu tuag at y De ac mewn lleoliad lle mae golau?r haul. Mae grantiau o 50% ar gael ar hyn o bryd.

I gael fwy o wybodaeth:

British Photovoltaic Association  www.pv-uk.org.uk

Micro-Hydro

Mae hwn yn cyfeirio at cynllun bychan (o dan 100kw).  Mae nifer yr ynni sydd ar gael yn dibynnu ar uchder a cyflymder llif y dŵr (Wrth gofio fod llai na hanner y dŵr yn cael ei echdynnu am rhesymau amgylcheddol, mae gofyn am Trwyedd haniaeth dŵr  (Water abstraction licences)).  Yn ddelfrydol, ddylai fod cwrs uniongyrchol yna, yn fyr ac yn serth sydd yn dod o?r ffynhonnell i?r twrbin.  Cost rhwng £8,000 i £10,000 ar gyfer 5Kw ac wedyn yn disgyn i £1,000 am bob Kw ar gyfer cynllun fwy. 

Y grantiau sydd yr gael yw £1,000 i bob Kw (uchafswm o £5,000).  Mae safleoedd potensial angen cael ei arolygu cyn mynd ymlaen.  Mae costau?n cael eu hadfer rhwng 3 i 20 mlynedd yn dibynnu ar ansawdd.

I gael fwy o wybodaeth:

Mini Hydro Guide, British Hydro Power Association  www.british-hydro.org

Evans Engineering  www.microhydro.com

Cynhesu Dŵr Solar

Er fod yr allyrion yn amrywio (yn dibynnu ar y tymor), am y rhan fwyaf o?r flwyddyn gall swm sylweddol o ddŵr cael ei gynhesu, yn darparu hyd at 70% o angen flynyddol a arbedion rhwng £100 a £200 am panel sengl.  Gall panel wedi ei osod costio £3000, maen?t yn llai eto os wedi ei ?hunan sefydlu? ac yn rhatach eto os maen?t yn rhai DIY.  Mae grantiau o £400 ar gael.

Mae?r maint yn dibynnu ar y cynllunio, mae ?circulating fluid collectors? yn llai effeithiol ond yn rhatach na ?evacuated tube collectors?.  Mae wahanol systemau ar gael er mwyn delio gyda rhewi yn y gaeaf.  Gall systemau newydd cael ei defnyddio er mwyn cynhyrchu aer oer yn yr haf.

Am fwy o wybodaeth:

Solar Trade Association www.greenenergy.org.uk/sta

Solar Energy Technologies Program (US Dept of Energy) www.eere.energy.gov/solar

Build Your Own Solar?.. www.bigginhill.co.uk/solar.htm

Pwmp gwresogi tan ddaear

Mae gwresogydd tan ddaear yn gweithio yn yr un ffordd ag oergell, gan ddefnyddio gwasgiad ac ehangiad o nwy er mwyn casglu gwres o tymheredd isel a?i newid i tymheredd uwch.  Mae?r ynni gwres sydd yn cael ei rhyddhau hyd at 4 gwaith mwy na?r trydan sydd yn cael ei defnyddio i?w adennill (recover).

Mae?n posib hefyd defnyddio yr aer fel ffynhonnell ond wrth tynnu gwres o?r ddaear mae llai o amrywiaeth yn y tymheredd.

Er mwyn effeithiolrwydd gorau bydd y tymheredd allan yn cael ei cyfyngu at 40^oc i 50^oc, yn addas ar gyfer system cynhesu, yn enwedig gwresogi dan llawr.

Mae?r gwres yn cael ei casglu mewn pibellau plastic, wedi ei claddu 1.5m yn y ddaear neu pibellau copr yn y ddaear (vertical boreholes).  Mae?n disgwyl bydd y rhain yn para 40 mlynedd o leiaf.  Yn gost rhwng £5,000 a £10,000 ar gyfer 5kw (yn digonol ar gyfer tŷ sydd wedi ei hinswleiddio).  Mae grantiau £1,200 ar gael ac mae costau cynhaliaeth yn isel.

GSHP Club, National Energy Foundation  www.nef.org.uk/gshp

UK Heatpump Network  www.heatpumpnet.org.uk

Kensaheatpumps, follow faq?s for fact files  www.kensaengineering.com/index.html

Biomas

Mae biomas yn defnyddio defnydd organic fel fynhonnell egni.  Er fod nwyon combustion? yn cael ei greu, maen?t yn cael ei ddefnyddio i ail tyfu y cnwd sydd yn cael ei ddefnyddio.  Does yna ddim carbon deuocsid yn cael ei cynhyrchu oherwydd fod yr un nifer yn cael ei hamsugno.  Mae pren a charcoal yn math o biomas ond mae yna dewis arall.

I gael fwy o wybodaeth:

www.defra.gov.uk/farm/acu/energy/energy.htm

Peled/pelen pren

Mae Peled pren, yn darnau bychan o pren sydd wedi cael ei gwasgu a?i sychu yn tanwydd sydd yn medru cael ei bwydo i fewn i boiler yn awtomatig.  Mae?r defnydd yn dibynnu ar y tanwydd sydd ar gael.  Oherwydd fod llawer o coedwigoedd heb ei reoli mae yna potensial i greu cyflenwad adnewyddadwy cyson, trwy techneg sef coppicing.

Am fwy o wybodaeth:

Logpile, National Energy Foundation  www.nef.org.uk/logpile/index.htm

Welsh Biofuels  www.welsh-biofuels.co.uk

Anaerobic Digestors / Biogas

Trwy absenoldeb aer mae matter organic yn torri i lawr, gyda cymorth bacteria, i fewn i methan a carbon deuocsid.  Mae hwn yn digwydd mewn stumog buwch ac mewn safle landfill, lle mae?n rhaid i?r nwy cael ei atynnu i ysgafnhau peryglau diogelwch, a fedrai cael ei defnyddio i greu trydan.

Mi all unrhyw matter organic cael ei ddefnyddio ond mae?n rhaid i?r cyflenwad fod yn cyson (ac yn eitha fawr) i wneud i?r proses fodoli.  Mae angen ymrwymiad reit fawr mewn adeiladau a cyfarpar sydd ei angen.  Mi all y nwy sydd yn cael ei greu cael ei defnyddio er mwyn creu gwres, sydd wedyn yn cael ei defnyddio i cynhyrchu trydan.

I gael fwy o wybodaeth :

BiogasWorks (US) www.biogasworks.com

Trade Association of UK Bioenergy Indust www.britishbiogen.co.uk/links/links.htm

 

Trafnidiaeth/ Cludiant

Mae peiriant diesel yn medru rhedeg ar unrhyw math o defnydd (conbustible), un o rhain yw olew llysiau (vegetable oils).  Mae gan olew llysiau digon o ynni i cymryd lle tanwydd hydrocarbon.  Mae yna nifer o peiriannau diesel sydd yn medru defnyddio nhw mewn ffordd amrwd (filtered), ond mae yna rhai eraill sydd angen hylif fwy tennau, sydd yn cael ei greu trwy rhoi nifer bychan iawn o disel mwynol, biodisel i fewn iddo.  Mae Biodiesel ar gael yn fwy parod, mae?n addas ar gyfer gofynion a gwarrantau, ac mae?n medru cael ei ddefnyddio heb gwneud newidiadau i?r injan.

Fel defnydd crai mae olew llysiau yn ddrytach na hydrocarbon cyfartal, ond mae digonedd o tir yn yr EU ar gyfer tyfu cnydau ac un dennu llai o trethu sydd wedyn yn ei gwneud yn rhatach ar y pwmp.  Maen bwysig talu treth am unrhyw olew llysiau defnyddwyd mewn cerbyd, er engraifft hen olew siop sglodion.

I gael fwy o wybodaeth:

British Association for Bio Fuels  www.biodiesel.co.uk

Links to related topics  www.biofuels.fsnet.co,uk

Goat Industries for conversion kits, compatibility etc  www.vegetableoildiesel.co.uk

Find nearest suppliers  www.biodieselfillingstations.co.uk